mọi thứ, đều là món quà

... chỉ là làm sao ta hiểu được, món quà ấy đến vì điều gì?

Puppy^^

Cách đây gần 02 năm, một cục bông bé tí, được điểm xuyết vài đốm nâu trên đầu tạo thành ly bạc xỉu đáng yêu, nằm trong chiếc lồng nhỏ mà dùng hết sức bình sinh để sủa tất cả những vật chuyển động trước mắt, như "hờn cả thế giới". Tôi không lại gần, tôi không chơi với cục bông ấy, tôi còn bảo cục bông ấy phiền, vì... tôi rất thích. Tôi chỉ đơn giản không muốn tạo nên sự gắn kết mà tôi biết rằng sẽ lại đứt gãy.

Nhưng rồi cũng chẳng thể, sự gồng mình kháng cự thì có ích gì khi mỗi ngày, vừa được thả ra, là cục bông ấy lại chạy đến trước cửa phòng tôi mà cong đuôi lên sủa. Và chỉ để cho "bớt phiền", tôi "đành" chiều chuộng, dụ dỗ và "miễn cưỡng" chơi với bé, để bé không phiền tôi nữa.

Rồi như mọi kịch bản cũ, một "mối quan hệ" mới lại bắt đầu... với những buổi sáng đầu ngày, điều cục bông nhỏ làm đầu tiên khi vừa được mở cửa là chạy thục mạng qua, trước cửa nhà tôi, cào lấy cào để. Chờ cho đến khi tôi vừa mở cửa là cục bông ấy không ngần ngại, quàng hai chân bé tí qua vai tôi, miệng thì liếm liếm; còn tôi chỉ có thể "trốn đằng trời" =)))

Và tôi biết, trái tim bé bỏng và yếu ớt của mình rồi sớm muộn sẽ mất thêm một phần nào đó nữa.

03 gia đình ở sát bên nhà tôi hơn 05 năm, tôi không một mối liên hệ, chỉ cười xả giao khi gặp. Ấy vậy mà chỉ vì duyên lành từ cục bông nhỏ, chúng tôi lại trở nên quá gắn kết với nhau, đến nỗi cứ có gì đó ngon là hai cô sẽ mang sang cho tôi; nhìn qua cửa sổ, cô thấy tôi nằm ngủ vật vờ, trái giờ mà sợ là tôi bị gì nên gọi cho đến khi nào tôi tỉnh ngủ mới thôi... Với tôi, ấy là những món quà lớn lao và vô giá. 

HCM những ngày gần đây trời se lạnh, đặc biệt vào sớm mai. Không gian dường như cũng muốn "nướng mình" một tí nên yên tĩnh và nhún nhường cho thanh âm ríu rít của những chú chim gọi nhau đi tìm bữa sáng. Những làn gió thì thầm to nhỏ lướt ngang qua làn da, tấp nập như đi trẩy hội xuân về (chỉ mới tới Giáng sinh thôi mà các Chị Gió :)) Tôi thầm "nói" như thế)... Những điều này làm tôi nhớ đến Giáng sinh của bốn năm về trước, cũng giữa không gian se lạnh, bước chân tôi nặng trĩu bởi sức nặng của những điều không như ý cùng xảy đến, những điều mà tôi biết rằng cả đời mình cũng sẽ khó để quên. Và chúng cũng đều bắt đầu từ việc là một món quà... 

"một giọt nước mắt lăn trên má"

Kho đựng nỗi đau by Patrick Modiano
My rating: 5 of 5 stars

Đọc xong Kho đựng nỗi đau trong một buổi chiều mưa Sài Gòn, cảm giác như ấy là cơn mưa dài, không dứt...
Một chút gì đó ấm áp vì cuối cùng, Patoche bé nhỏ vẫn còn đó, đã cảm thấy được "sự hiện diện của Annie" từ một cuộc gặp gỡ tình cờ với một người đàn ông ở quán cà phê, qua cái "kho đựng nỗi đau" (tôi nghĩ vậy) mà Annie đã tặng Patrick từ bé, thứ mà "đã trung thành với tôi" mặc cho "một số đồ vật biến mất đi khỏi cuộc đời ta".
Vẫn như vậy, vẫn là Patrick Modiano với những kết sách lưng chừng, bí ẩn, như những khu phố, những đại lộ, hai hàng cây xanh bên đường, những cuộc gặp gỡ, cuộc trò chuyện bí ẩn... đến cuối cùng là những sự biến mất, lần lượt, từng người...
Đồ vật cuối cùng để chúng ta neo đậu hy vọng mỏng manh vào sự tồn tại của ai đó hay thậm chí là cái cớ để tự lừa dối mình, cũng biến mất, như chiếc 4CV của Annie.
Tôi cảm nhận được, đó là một khoảng tuổi thơ bất định, nhưng cũng có phần hạnh phúc, vui tươi, tò mò, ngây thơ mà Annie, Hélène nhỏ xinh, Mathilde, Bạch Tuyết cùng những vị khách của họ đã mang đến. Cuộc đời mỗi người luôn có những cuộc gặp gỡ với những người, những kỷ niệm, những hồi ức, những câu nói khắc sâu vào tâm trí ta mãi mãi. Chỉ có điều, sự hữu hình của một thứ gì đó không bao giờ là mãi mãi. Mọi thứ, chỉ còn đọng lại trong tâm trí, trong những hồi ức cũ kỹ mà chúng ta tưởng chừng như nó sẽ luôn ở đó nhưng có khi lại giật mình thảng thốt vì không tìm thấy.

Một lâu đài tàn phế, một đồng cỏ mọc cao nơi chúng tôi từng cùng nhau thả diều, những di chuyển đi về của những người đàn bà kì lạ,… Những kỉ niệm êm đềm của tôi cùng người em của mình “vừa thoáng qua lại vừa đều khắp”, “vừa kín đáo lại vừa tinh tế hé mở” khắc đều, loang dần lên những trang sách và in hằn trong trái tim người đọc.

View all my reviews

L’esprit d’escalier

Muốn viết một điều gì đó cho Tháng 12 - tháng cuối cùng của một năm với nhiều trải nghiệm. Một vài trong đó là trải nghiệm lần đầu tiên, và còn lại nhường chỗ cho sự bất ngờ với cảm giác mới lạ cho hành động lặp lại từ quá khứ. Mọi thứ không bao giờ, không bao giờ như xưa.

Flower Dome, S, 2408

"L’esprit d’escalier" là cảm giác không dễ dàng để đón nhận và lại càng khó hơn khi nó là "quà tặng kèm" của suy nghĩ thấu đáo và cẩn thận. Những lúc L’esprit d’escalier gõ cửa (mà tôi biết rằng sớm muộn gì nó cũng sẽ đến), trong đầu tôi lại ngổn ngang với rất nhiều suy nghĩ, ý tưởng và hành động thôi thúc; tưởng chừng có lúc, tôi dường như ngạt thở trong nó. Nhưng rồi tôi lại đặt tay lên ngực, vỗ về trái tim bé bỏng và tự trấn an mình, rồi sẽ qua thôi!

Tôi biết rằng sự "không dễ dàng", "khó chịu" hay "bất an" đó đến từ nhu cầu đáp trả một cách chính đáng của bản thân. Nhưng nếu được quay lại, đáp trả xong thì sẽ như thế nào nữa! Điều quan trọng nhất, khoảnh khắc ta cảm giác được một điều gì đó thì nó đã qua rồi, không thay đổi được. Điều có ích nhất tôi có thể làm với cảm giác đó, dòng suy nghĩ đó là hãy để quá khứ trôi qua, tự sửa đổi chính mình. Tôi không định nói để lần sau có thể phản ứng hay đáp trả tốt hơn vì tôi biết rằng, tôi là như thế... vẫn có khi phản ứng "chậm" và vẫn phạm phải sai lầm như thế... và đó là khi tôi trở thành người bạn tốt của chính mình.

Bạn sẽ không bao giờ tìm được bản thân mình cho tới khi bạn đối diện với sự thật (Pearl Bailey)

Hôm nay, cầu mong thật nhiều cho Ông và Bà ở trước nhà được bình an và khỏe mạnh; cầu mong cho Bà bán vé số trong khu tôi ở có thể cảm nhận được những niềm vui nho nhỏ mỗi ngày; cầu mong cho Anh, Chị bán tạp hóa trước nhà đủ nghị lực để dậy, bày hàng hóa ra sớm hơn và buôn bán đắt đỏ hơn; cầu mong cho Bà chủ của Puppy sẽ có lá phổi khỏe mạnh hơn mỗi ngày.

cóc con lạc lối

Giữa sự tĩnh lặng của màn đêm, một vài tiếng lách cách trên bàn phím của tôi đã hữu ý khẽ chạm vào nó, như cái sở thích "kỳ lạ" của tôi là ngồi mê mẩn ngắm nhìn người tôi thương chăm chú làm việc hay có lúc vô tình ngủ quên mà có lần tôi đã lưu giữ được trong một khung hình. Tôi bị thu hút bởi những sự tĩnh lặng như thế. Rồi không biết từ đâu, những dòng suy nghĩ, những ký ức xưa cũ ùa về, đến nỗi nếu hiện tại có một ai ngồi kế bên, chắc có lẽ, tôi sẽ "biến" thành "Bà Sáu" rồi kể về chuyện "ngày xưa..."

"Ngày xưa" - hai từ tưởng đơn giản, ấy vậy mà, những ký ức đẹp đẽ của cuộc đời tôi được gói trọn vào đó. Và Thời Gian, một thứ vô hình nhưng lại đầy quyền năng, có thể trong tích tắc khiến mọi thứ trôi qua, trôi qua, lại trôi qua... Đến nỗi, có những ký ức chỉ còn lại là một mùi hương, một thanh âm hay chỉ là một dáng hình thoáng qua. Càng muốn nhớ thì chỉ càng tự trách chính mình. Sau rốt, “hiện tại thuần túy là một bước tiến không thể nắm bắt của quá khứ gặm nhấm tương lai. Thực ra, mọi cảm giác đã là ký ức”.

Mối quan hệ giữa người với người tưởng chừng bền chặt nhưng rồi sẽ lại đứt gãy theo Thời Gian. Vì cuối cùng cũng chỉ còn lại Ta làm bạn với Chính Mình, cùng kho tàng ký ức - có người thì đồ sộ, có người lại "nghèo nàn"; có những niềm vui như nụ cười của một ai đó, nhưng cũng có những nỗi buồn của những lần vô tình hay hữu ý làm tổn thương nhau... 

Suy cho cùng, Sống là một hành trình tiến dần đến Cái Chết. Ta không thể lựa chọn điểm bắt đầu nhưng may mắn thay, ta lại có thể được chọn cách mình sống. Mỗi người là mỗi cách sống. Và, không một ai có quyền phán xét về cuộc đời của người khác; bản thân họ chỉ có thể tự phán xét chính mình. 

Nhưng, hành trình sống là gian nan, bởi những lựa chọn cứ đến, nối tiếp nhau, như những lớp sóng, không điểm bắt đầu cũng chẳng điểm kết thúc. Mỗi lựa chọn dù là nhỏ (sự bồi đắp) hay lớn (là những điểm nút mà dù có quay ngược thời gian với bao lần sửa đổi thì cũng chẳng thể nào làm kết quả khác đi) đều phải đặt trong sự tương quan (bởi không ai là một hòn đảo), tự chủ và tự chịu trách nhiệm với mọi hệ quả, mà sẽ hình thành nên con người ta - ta là ai, ta làm gì trong cuộc sống này!

VP 20/10/2024
Tôi chỉ chủ ý chụp cảnh chiều tàn, và rồi thật ngạc nhiên khi xem lại ảnh, một vị khách đáng kính cũng trong khung ảnh ấy!
Có lẽ đó là sự đồng điệu giữa cảnh và người. Và cũng có lẽ, một ngày nào đó, tôi cũng chỉ ước mình như thế!
Tôi cũng tự hỏi: vì sao bà không nhìn về hướng mặt trời, như tôi?

Một mình. Ai cũng một mình. Nhưng không ai, không ai có thể một mình thoát khỏi vòng xoáy cuộc đời. (Maya Angelou)

alice của thêm 10 năm nữa sẽ là...

 

Alice in Wonderland in Vietnamese by Lewis Carroll
My rating: 5 of 5 stars

Vẫn là cuốn sách này nhưng là tôi ở một thời điểm khác - thời điểm của hiện tại với hơn 30 năm cuộc đời. Những cảm nhận mới, góc nhìn mới mà tôi của thời điểm mười năm về trước chưa thể nào chạm đến.
Tìm về Alice cũng là một cách để mỗi người tự nhắc nhở bản thân rằng chúng ta cũng từng là những đứa trẻ, đầy sự thuần khiết, bao dung, yêu thương, sợ hãi, nhiệt huyết và sáng tạo... đến nhường nào.

" Và rồi thời gian qua đi, Alice bé bỏng trong cô sẽ trở thành một phụ nữ. Liệu trong suốt quãng đời sau đó, cô có còn giữ được tâm hồn thuần khiết tràn đầy yêu thương của tuổi ấu thơ, liêu cô có thể khiến cho bọn trẻ vây quanh cô, ngước đôi mắt trong sáng và háo hức nghe cô kể những câu chuyện thần tiên, thậm chí cả giấc mơ về xứ sở diệu kỳ của ngày xưa và liệu cô có thể cảm nhận được những nỗi buồn vẩn vơ, dại khờ, những niềm vui nho nhỏ giản đơn của bọn trẻ hay không, để vẫn luôn nhớ tới thời thơ ấu của chính mình và những ngày hè ngập tràn hạnh phúc."

View all my reviews

[the hours] sự thinh lặng

Cây Thiên Tuế nhiều trăm tuổi tại Nam Cát Tiên

Vẫn luôn còn điều gì đấy đợi tôi phía trước - đó là điều duy nhất mà tôi thật sự biết được trong cuộc đời mình. Việc của tôi chỉ cần sẵn sàng khi những điều ấy đến. Mà sự thật là khi tôi nghĩ mình đã sẵn sàng, đó chẳng phải; hoặc khi tôi nghĩ là chưa, mọi thứ cứ thế ngang nhiên xảy đến. Vậy nên, sẵn sàng hay không cũng chẳng còn quan trọng, và tôi cũng không thể kiểm soát được điều đó. Vì thế, tôi chỉ cần sống ý nghĩa cuộc đời mình mà không cần chờ đợi điều gì xảy đến.

Và, trong những tháng qua, thật nhiều điều mới mẻ đã đến, rồi vẫn còn lại ở đây, trong tôi. Có những nỗi buồn khiến tôi day dứt và thất vọng, và cũng có những niềm vui khiến tôi không ngớt nhoẻn miệng cười mỗi khi nghĩ về. Điều đặc biệt hơn vì những điều ấy có thể chính thức được gọi là những trải nghiệm đầu tiên trong đời tôi.

Tôi vẫn luôn nghĩ cuộc sống là cân bằng, có được - có mất, có vay - có trả, có người đi rồi sẽ có người đến, có sống và có chết, có hủy diệt và cũng có tạo hóa... những điều ấy luôn song song tồn tại. Nên cái nhìn của tôi hay bất kỳ ai khác về điều đó cũng chỉ tạo giá trị cho chính bản thân mình, nó không cần chúng ta công nhận vì cơ bản đó là những quy luật hiện hữu. Vì vậy, chỉ cần nhận ra... là đã tốt. Còn lại đều là sự lựa chọn, nhưng khác ở chỗ, đấy là những sự lựa chọn trong tỉnh thức.

Người tôi yêu từng tặng tôi một cái hộp trống không. Phải nhiều năm sau tôi mới hiểu, đó cũng là một món quà (Mary Oliver).

chó nhỏ, chó nhỏ...

"Đời... về cơ bản là buồn".

Dù nhóm bạn chúng tôi nhìn chung có đời sống cân bằng, nhưng mỗi khi có điều gì đó không vui xảy ra, chúng tôi hay động viên nhau như thế. Và, bên cạnh nhiều điều khác, 

...

Tôi cũng có khi tự vỗ về bản thân mình như thế.

Mở lòng với ai đó thật không dễ dàng, đặc biệt là khi nỗi buồn là cảm xúc và có tính chất lây lan.

Rõ ràng là đừng đặt niềm tin vào ai cả. Không phải vì họ không đáng tin (có nhiều người luôn xứng đáng), mà là chúng ta không có quyền làm thế. Bởi niềm tin của con người phần lớn gắn liền với kỳ vọng, kỳ vọng gắn với một hình tượng, một khuôn mẫu; mà hình tượng hoặc khuôn mẫu đó có khi không phải chính bản thân họ.

Chúng ta đặt niềm tin vào ai đó, vào điều gì đó rồi chúng ta tự mình thất vọng và cho rằng họ thay đổi, họ dối trá. Chẳng qua chỉ là chúng ta đang giận dữ vì họ đã không như kỳ vọng (của chúng ta tự gán cho họ) mà thôi.

Rồi nỗi buồn cứ thế xâm lấn và chiếm hữu một ít, một ít,... và một ít trong khoảng thời gian hữu hạn của cuộc đời mỗi người.

Something disconnected.

"công" và "sở"

Từ bao giờ, trong văn hóa công sở, việc xem và chuẩn bị thông tin trước cuộc họp trở nên quá lạ lẫm; đến nỗi, nếu có ai đó xem trước và phản hồi, họ trở nên "lập dị"; thậm chí, nhóm đối tượng tôi đang đề cập đến lại là những quản lý cấp cao của một tập đoàn. Từ bao giờ, mỗi cá nhân lại cổ súy cho những điều hợi hợt, dễ dãi và hiệu suất thấp đến thế?!

Trong khi, "văn hóa hội họp thể hiện rõ nét văn hóa, tác phong làm việc của từng thành viên nói riêng và của cả doanh nghiệp nói chung. Hiệu quả và chất lượng xử lý công việc trong các cuộc họp có tác động trực tiếp đến năng suất, chi phí, tính cạnh tranh, lợi nhuận của doanh nghiệp và qua đó là thu nhập của chính chúng ta". Ấy vậy mà, mỗi cá nhân ấy đang làm gì?

Chiều nay, một anh quản lý ngồi bên cạnh nói nhỏ với tôi: "Nếu mà họ chịu đọc trước thông tin thì chắc chắn đã không hỏi những câu hỏi như vậy". Cuối cùng, hai anh em tôi ái ngại nhìn nhau cười trừ. Bởi, làm gì được khi một hệ thống nếu muốn thay đổi phải bắt nguồn từ "lãnh đạo làm gương"; đồng thời, mỗi cá nhân phải tự mình trở thành hạt giống của những thay đổi nhỏ và tích cực. Không thể nào có chuyện, tổ chức phải sẵn tốt thì tôi mới tốt. Vậy thử hỏi, tổ chức được hình thành từ đâu!? Chưa kể bản thân mỗi người, trước khi phán xét bất cứ một điều gì, điều tiên quyết chính là, bạn đã làm được đến đâu, hay bạn cũng chính là một phần trong sự phán xét ấy.

"Trong đầm gì đẹp bằng sen,
Lá xanh, bông trắng lại chen nhị vàng. 
Nhị vàng bông trắng lá xanh, 
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn"
(Ca dao Việt Nam)

240624_hỗn loạn

“When we are happy, we are always good, but when we are good, we are not always happy.” ―Oscar Wilde Cảm xúc luôn là thứ không bền vững, sẽ qua đi theo một cách gì đó, giữa những bộn bề của cuộc sống, những ngổn ngang của ký ức hay sự lưng chừng của tương lai. Sau tất cả, nó lại định hình nên tình cảm mỗi con người. Dù muốn hay không, ta không có quyền lựa chọn loại xúc cảm nào sẽ đến, sẽ diễn ra trong nội tâm bí ẩn của chính mình. Bởi lẽ, chúng đến không gõ cửa, đi không tạm biệt. Đó là những điều tự nhiên nhất, như cái cách ta chẳng hiểu vì sao lại rối bời vẩn vơ khi bầu trời vẫn đang thoáng đãng; cảm thấy lưng chừng trước thực tại yên bình, và luôn cảm thấy trống rỗng dù đủ đầy sự yêu thương... Có lẽ, sẽ có người nói rằng: vậy, ta nên xem lại chính mình, xem lại mình cần gì, muốn gì! Và, phải chăng những gì ta đang có không hẳn là những gì ta đang cảm nhận?! Với tôi mà nói, những điều đó chẳng quan trọng. Cho dù bạn nói tôi cố thủ, cố chấp, cố hữu,... tôi đều nhận. Rồi sao nữa?... Tôi chỉ cần biết, bản thân đang đầy ắp những nỗi niềm như thế. Và điều tôi có thể làm là rộng lòng đón nhận, vỗ về và xoa dịu nó. Cho đến khi có một điều gì đó, một tín hiệu gì đó xuất hiện. Càng "có tuổi", tôi càng bất ngờ với những cảm xúc của chính mình. Dù biết chỉ có sự thay đổi là vĩnh hằng nhưng tôi không thích sự thay đổi (về mọi thứ, cả tốt/chưa tốt); dù ngại sự thay đổi nhưng tôi lại luôn thấy háo hức và đầy sự bất ngờ trước những điều sắp đến. Ví như một buổi sáng mở cửa phòng, tôi thấy Puppy yêu dấu vắt hai tai ra sau, ngoắc ngoắc chiếc đuôi xinh xắn để chào tôi ngày mới đầy phấn khởi; rồi điều đó biến thành thường hằng khi mỗi ngày, cô nhóc điều dành tình cảm cho tôi như thế... Nhưng điều đó sẽ không bao giờ là vĩnh hằng, dù là trong tâm trí của chính tôi. Chính vì vậy, điều tôi có thể tự ban cho chính mình ngay ở đây, lúc này là sự tách rời của tâm trí và lòng-biết-ơn. Tôi biết ơn một cơ thể khỏe mạnh của chính tôi hiện tại; biết ơn những con người hàng ngày tôi gặp; những món quà tôi được dành tặng nhân ngày sinh nhật; biết ơn những sự sắp xếp diệu kỳ của số phận để tôi bắt đầu, gắn bó với những công việc tôi đang làm; biết ơn Tình yêu nhỏ, Tình yêu to bự, "MyCon" của tôi,... Và còn vô số những điều hiển nhiên thường ngày để tạo nên tôi ở hiện tại. Với tôi, lòng-biết-ơn không phải một cụm từ dễ nói hay sáo rỗng, nó sẽ luôn là quá khứ, hiện tại và tương lai mà tôi hướng đến. Cuộc đời này, tôi chỉ cần có thế! Để "happy".

"life is full of uncertainty, and surprises"

Cách đây vài năm khi còn cộng tác cùng một chị cấp trên đầu tiên trong công việc chính thức của mình, lúc đó tôi là QLDA, và chúng tôi đã có không dưới 10 lần xung đột quan điểm với nhau. Cùng một dự án, cùng một vấn đề, chúng tôi lại có những phân tích và cách giải quyết, thực hiện khác nhau. Thế nhưng, với trọn vẹn sự tôn trọng và tử tế dành cho nhau, chúng tôi vẫn là những cộng sự tốt và chị em bền vững đến hiện tại. Trong những lần xung đột quan điểm đó, dù chuyện nhỏ hay lớn tới đâu, tôi luôn biết đó chỉ là trạng thái tạm thời, bởi vì chúng tôi có một nền tảng vững chắc mà bất cứ mối quan hệ cộng sự hay bạn bè nào cũng cần để bền vững, đó là niềm tin và sự tôn trọng.

Một cái cây ven đường vẫn xanh ngát và nở những đóa hoa xinh đẹp dù người đi đường có tưới nước, có nhìn ngắm nó hay không. Vây nên, dù làm việc ở bất cứ đâu hay ở bất kỳ vị trí nào, tôi cũng nỗ lực đặt từng viên gạch tốt nhất để dần hình thành nền tảng ấy. Dù vậy, có người cảm nhận được - có người không, có người cần - cũng có người không cần, cũng như màu xanh hay những đóa hoa ấy, có người yêu thích và ngắm nhìn; nhưng cũng có người vì hiếu kỳ; lại cũng nhiều người đi qua không cần quan tâm nó có tồn tại và đang góp phần gì cho cuộc đời này. Xã hội hiện tại, nơi mà quyền lực kinh tế và chính trị cai trị, phần lớn con người ta dùng lợi ích vật chất để cân, đo, đong, đếm mọi thứ thì đáng buồn thay, những điều tốt đẹp đó dần bị bóp nghẹt. Dù biết là vậy, tôi vẫn cảm thấy có chút trống rỗng.

Và chỉ cần nền tảng không vững chắc hiện giờ, tôi có cảm giác rằng đây không chỉ là trạng thái tạm thời, đó là vết nứt sâu.

 "Life is full of uncertainty, and surprises". Vốn không thích sự thay đổi nhưng tôi biết rằng, cuộc sống này không chắc chắn. Sự chắc chắn nhất, nếu có, chính là sự thay đổi, sự bất ngờ. Nên mỗi lần một bất ngờ mới đến, tôi chỉ biết rằng, c'est la vie, dù đó là biến số tốt hay xấu.